DE BRIEVEN

De Achtiende Brief

De tweede belangrijke vraagstelling

De kwestie van wahdetul-wudjūd wordt door velen als het hoogste niveau beschouwd. We zien echter dat deze stroming in de tijd van de ashāb – vooral onder de vier kaliefen, die zich op het niveau van welāyet-i kubrā bevinden – en evenmin in de tijd van de imams van ehl-i beyt, in het bijzonder khamse-i āl-i abā, noch in de tijd van de mudjtehidīn, in het bijzonder de vier imams van de grote medāhib, en evenmin in de tijd van de tābiīn, niet duidelijk naar voren treedt. Moet men dan veronderstellen dat degenen die na hen kwamen verder zijn voortgeschreden en een nog volmaakter weg hebben gevonden?

Het antwoord: Allah verhoede! Het is aan niemand gegeven de bekwaamheid te bezitten om verder vooruit te gaan dan deze asfiyā’s. Zij zijn immers de dichtstbijzijnde sterren rond de Zon der Profeten (saw), en de vooraanstaande erfgenamen van zijn profeetschap. Aan hen behoort juist ‘de Hoofdweg’.

Wat nu de stroming wahdetul-wudjūd betreft, dit is een methode, een toestand en een onvolkomen niveau. Omdat deze methode gepaard gaat met vreugde en blijdschap, willen velen die tijdens hun spirituele reis dit niveau bereiken, het niet verlaten. Zij blijven op dat niveau en beelden zich in dat zij het hoogste niveau bereikt hebben.

Wanneer iemand die deze weg volgt een persoon is die zich van de materie heeft losgemaakt, de bemiddelaars achter zich heeft gelaten, de sluier van de oorzaken heeft verscheurd en zo een toestand van spirituele waarneming heeft bereikt waarin hij verzonken is, dan kan dit hem een vorm van volmaaktheid en een hoog niveau schenken. Deze toestand is dan geen kennisgerichte, maar ervaringsgerichte staat, die niet uit wahdetul-wudjūd, maar uit wahdetush-shuhūd voortkomt. Hij kan zelfs zo ver gaan dat hij omwille van Allah het bestaan van het universum ontkent.

Maar wanneer iemand aan de andere kant juist diep in de oorzaken is gedoken, zich sterk met de stoffelijke wereld bezighoudt en dan over wahdetul-wudjūd gaat spreken, dan kan zijn weg uiteindelijk omgekeerd uitwerken. In plaats van omwille van Allah het universum te vergeten, kan hij omwille van het universum Allah vergeten.